Crna Gora među zemljama koje pokreću inicijative za zdraviji vazduh u školama

Prva sveobuhvatna globalna baza podataka o politikama kvaliteta vazduha u zatvorenim prostorima pokazuje da države sve više prepoznaju značaj zdravog vazduha, ali i da u većini zemalja i dalje ne postoji jasno određena institucija koja je odgovorna za ovu oblast, piše Yahoo Finance.

Crnogorski institut za napredne inovacije (MIAI), Centar za pandemije Univerziteta Braun, Air Club i International WELL Building Institute (IWBI) predstavili su globalnu bazu podataka politika kvaliteta vazduha u zatvorenim prostorima (Global Indoor Air Quality Policy Database), koja obuhvata 253 politike u 53 zemlje i predstavlja prvi pokušaj da se politike u ovoj oblasti objedine na jednom mjestu.

Predstavljanje dolazi u trenutku kada se svjetski lideri, u okviru 81. zasjedanja Generalne skupštine Ujedinjenih nacija, bave prijetnjama poput zaraznih bolesti, šumskih požara i ekstremnih vrućina.

Kako navode autori baze, unapređenje kvaliteta vazduha u zatvorenim prostorima predstavlja jednu od praktičnih mjera za jačanje otpornosti društva. Unapređenjem vazduha u postojećim zgradama moguće je istovremeno smanjiti izloženost različitim rizicima, uključujući patogene i dim od šumskih požara, ali i doprinijeti zdravlju i boljim uslovima za učenje.

Crna Gora kao primjer za primjenu u školama

Crnogorski institut za napredne inovacije (MIAI), sa sjedištem u Podgorici, osmislio je model koji bi mogao biti primijenjen i u drugim zemljama – uvođenje otvorenih tehnologija za prečišćavanje vazduha u školama širom Crne Gore.

Ova inicijativa biće predstavljena na događaju visokog nivoa tokom Generalne skupštine UN pod nazivom „Zdrav vazduh u školama: Svaki udah oblikuje učenje“, koji zajednički organizuju vlade Crne Gore, Francuske i Esvatinija.

Baza podataka nadovezuje se na Globalnu deklaraciju za zdrav vazduh u zatvorenim prostorima, pokrenutu u sjedištu Ujedinjenih nacija u septembru 2025. godine.

42 odsto politika usvojeno nakon 2020. godine

Podaci pokazuju da se politika u ovoj oblasti ubrzava. Čak 42 odsto svih politika obuhvaćenih bazom usvojeno je 2020. godine ili kasnije, što ukazuje na snažniji interes država nakon pandemije COVID-19.

Ipak, značajne praznine i dalje postoje.

Samo osam od 53 zemlje, odnosno 15 odsto, ima jasno određenu instituciju koja je zadužena za kvalitet vazduha u zatvorenim prostorima. U većini ostalih država nadležnosti su podijeljene između različitih resora – zdravstva, energetike, životne sredine, obrazovanja, stanovanja i rada.

Istovremeno, 64 odsto evidentiranih politika je pravno obavezujuće, ali se najveći dio njih odnosi na zaštitu na radu, građevinske propise i energetsku regulativu. Zdravstveni standardi koji su direktno usmjereni na zaštitu ljudi koji borave u zatvorenim prostorima i dalje su mnogo rjeđi.

Poseban problem predstavlja nedovoljna zastupljenost obrazovnih ustanova.

Od ukupno 253 evidentirane politike, samo 25 se odnosi na škole i druge obrazovne ustanove, dok je manje od polovine tih politika pravno obavezujuće.

Baza početna tačka, a ne cilj

Željeli smo da ukažemo na zemlje koje ostvaruju napredak u ovoj oblasti, jer njihovi pristupi mogu predstavljati putokaz drugima – kazala je dr Georgia Lagoudas, viša saradnica Centra za pandemije Univerziteta Braun i suosnivačica Air Cluba.

Ona je istakla da baza predstavlja početnu tačku za praćenje napretka i odgovornosti država.

Kao što se svijet ujedinio kako bi obezbijedio čistu vodu i čist spoljašnji vazduh, sada imamo priliku da pratimo kvalitet vazduha u zatvorenim prostorima i ostvarimo mjerljiv napredak u vazduhu koji udišemo, u prostorima gdje provodimo najveći dio života – kazala je Lagoudas.

Nova globalna baza trebalo bi da omogući donosiocima odluka da na jednom mjestu sagledaju postojeće pristupe, identifikuju praznine i prate razvoj politika koje se odnose na kvalitet vazduha u prostorima u kojima ljudi svakodnevno borave.

Izvor: CDM