Ogledalo crnogorskog sporta – između zlatnih uspomena i pitanja koje boli: Kada ćemo opet

Dvije decenije od obnove državnosti se bliži, a od najslavnijih dana crnogorskog sporta je prošlo preko 13 godina i pitanje je da li će se uskoro ili ikada ponoviti te zlatne generacije.

Crna Gora je zvanično 21. maja 2006. godine na referendumu obnovila nezavisnost, ali se zajedničko ime Srbije i Crne Gore u sportu pojavilo još na dva velika takmičenja u dva najpopularnija kolektivna sporta.

Fudbaleri su na Mundijalu u Njemačkoj ispali u grupi sa tri poraza, a košarkaši na Svjetskom prvenstvu u Japanu eliminisani u osmini finala od kasnijeg šampiona Španije. Iako je državna zajednica već bila bivša, u Njemačkoj je Crnu Goru predstavljao Beranac Dragoslav Jevrić, a u Zemlji izlazećeg sunca Nikšićanin Goran Nikolić.

U Njemačkoj je trebalo da se pojavi i kasnije prvi kapiten, a sadašnji selektor “hrabrih sokola” Mirko Vučinić, ali se povrijedio u posljednji čas.

Kao nova država u sportskim organizacijama, Crna Gora je morala da počne od nule. Prve su krenule rukometašice, koje su krajem novembra i početkom decembra 2006. u češkom Hebu upisale četiri pobjede i poraz na pretkvalifikacionom turniru za Svjetsko prvenstvo i stale na korak od baraža.

Tada nismo bili svjesni da se rodila generacija koja će nam donijeti najveće radosti, jer su u timu tadašnjeg selektora Nikole Petrovića bile tinejdžerke, a kasnije velike zvijezde svjetskog rukometa – Milena Knežević i Radmila Miljanić, te 20-godišnjakinje koje će postati simboli “lavica” – Jovanka Radičević, Marija Jovanović i Sonja Barjaktarović.

U januaru 2007. na scenu su stupili rukometaši i opravdali renome koji su stekli kroz reprezentaciju zajedničke države. Osvajači medalja sa Jugoslavijom Goran Đukanović, Ratko Đurković i Petar Kapisoda, uz tadašnje glavne igrače Alena Muratovića, Draška Mrvaljevića i Gorana Stojanovića, protutnjali su kroz pretkvalifikacije, a onda u baražu preko Portugala stigli do Evropskog prvenstva u Norveškoj u januaru 2008. i postali prva crnogorska selekcija koja je zaigrala na velikim takmičenjima.

Na godišnjicu Trinaestojulskog ustanka 2008. čuo se najljepši prasak iz Malage – vaterpolisti su na svom prvom velikom takmičenju u nezaboravnom finalu savladali Srbiju i osvojili zlatnu medalju na Evropskom prvenstvu i preko noći postali simbol Crne Gore.

Od “ajkula” se poslije sjaja u Andaluziji očekivao veliki rezultat na svim takmičenjima, ali su stigle još dvije srebrne i jedna bronzana medalja sa evropskih prvenstava i vicešampionska titula na Svjetskom prvenstvu.

Najviše boli što je izmaklo olimpijsko odličje, jer je Crna Gora u Pekingu, Londonu i Rio de Žaneiru stizala do polufinala i svaki put završila na 4. mjestu. Još nismo preboljeli poraz u Londonu, jer je tim tadašnjeg selektora Ranka Perovića vodio 11:8 na šest minuta do kraja, ali su drugi put zaredom izgubili utakmicu za olimpijsku bronzu od Srbije.

Vaterpolo nam je donio i prvog klupskog šampiona Evrope, jer je Primorac 2009. godine u Rijeci iznenadio moćni Pro Reko i popeo se na krov Starog kontinenta. Godinu kasnije, Kotorani su izgubili finale od Pro Reka, a 2011. je Budva bila četvrta, što je posljednji nastup naših klubova na završnim turnirima Lige šampiona.

Rukometašice su 2012. godine ispisale najljepše priče – 13. maja u “Morači” je Budućnost ispunila decenijski san i osvojila Ligu šampiona, ali to je bio samo savršen uvod u nezaboravne uspjehe “lavica”, koje su u Londonu osvojile olimpijsko srebro, a za sve što su zakinute u Londonu kruna je stigla četiri mjeseca kasnije pobjedom nad moćnom Norveškom u finalu Evropskog prvenstva.

ŽRK Budućnost je i u nezavisnoj Crnoj Gori potvrdio da je najuspješniji crnogorski sportski kolektiv. Poslije pet uzastopnih eliminacija u polufinalu Lige šampiona na prelazu između dva milenijuma i odlaska najvećih zvijezda, uprava je odlučila da pruži povjerenje mlađima, kao i treneru koji ih je stvorio – Draganu Adžiću.

Već poslije nekoliko mjeseci, Adžić je 2010. donio četvrti evropski trofej, a treći Kup pobjednika kupova, čime je zaradio povjerenje da preuzme i “lavice”. Uslijedile su magične godine i za klub i za reprezentaciju, ukrašene zlatom u Beogradu, jedinom olimpijskom medaljom od obnavljanja nezavisnosti, kao i sa dvije titule u Ligi šampiona.

Od tada je Budućnost prošla kroz neke teške periode, više nije ni približno jaka kao nekad, ali je bila temelj na kojem se izgradila još jedna medalja – evropska bronza 2022. godine.

U “kraljici igara” je Crna Gora decenijama imala velike asove, igrače koji su donosili velike medalje jugoslovenskoj košarci, ali je sada nemoguće dostići te visine.

Zapravo, sa samo dvojicom igrača koji su ostavili dubok trag u NBA – Nikolom Pekovićem i Nikolom Vučevićem – plasman na velika takmičenja je bio više nego zahtjevan zadatak. Peković je, nažalost, pretkratko trajao i igrao samo na Eurobasketu 2011, a Vučević je nastupio na četiri evropska i dva svjetska prvenstva.

Koliki su uspjeh napravili “crveni” kada su se domogli šampionata u Kini 2019. godine dovoljno govori da su tada bili prva selekcija iz zemlje sa manje od milion stanovnika koja se domogla svjetskih prvenstava u košarci. Četiri godine kasnije je jedna država sa manje stanovnika stigla do Mundobasketa – Zelenortska Ostrva, ali je iz afričkog sistema lakše stići do najveće scene nego kroz gusto sito evropskih kvalifikacija.

Košarkašice od obnavljanja nezavisnosti nisu propustile nijedan Eurobasket, a prva generacija je bila najbliže uspjehu – 2011. godine su Jelena Škerović i drugarice zauzele 6. mjesto, a porazima od Turske u četvrtfinalu i Hrvatske u meču za 5. mjesto su propustile šansu da se domognu Olimpijskih igara u Londonu.

Sadašnja generacija, koju kao selektorka vodi upravo Škerovićeva, nema igrački kvalitet kao nekada, kada su reprezentaciju nosile ona, Jelena Dubljević i Iva Perovanović, ali je i dalje dio elite…

Naravno, perjanica klupske košarke je Budućnost, koja je 2018. godine osvojila titulu u ABA ligi i vratila se u Evroligu poslije 15 godina. Nekoliko sezona je i Mornar bio na nivou, u Baru su padali velikani, pa je Crna Gora imala dva tima u To 16 fazi Evrokupa.

Fudbal je najpopularniji sport, a 2011. godina je kao i kod košarkašica simbol propuštene šanse.

Tada su Vučinić i drugovi poslije dva remija sa Engleskom završili u grupi ispred Švajcarske, Velsa i Bugarske i stigli do baraža sa Češkom, koja je u novembru 2011. u Pragu i Podgorici imala više iskustva, smirenosti i taktičke pismenosti da se domogne šampionata koji su organizovali Poljska i Ukrajina.

Klubovi su imali bljeskove u Evropi, najsjajnije Zeta.

U najpopularnijem individualnom sportu, nažalost, Danka Kovinić je usamljeni primjer. Nekada 46. na WTA listi i učesnica grend slem turnira, kao i Olimpijskih igara. Posebno mjesto u istoriji ima stonoteniser Filip Radović, osvajač dvije paraolimpijske bronze u Tokiju i Parizu.

Prečesto ponavljamo da je Podgorica jedina evropska prijestonica bez atletske staze, ali imamo Mariju Vuković, koja je bila svjetska juniorska prvakinja 2010. u kanadskom Monk-tonu, 2021. finalistkinja Olimpijskih igara, a godinu kasnije evropska vicešampionka.

Čovjek čije se ime veže za Olimpijske igre je najbolji sportista iz 2024. godine, jedriličar Milivoje Dukić, a nagradu koju dodjeljuje Crnogorski olimpijski komitet je naslijedila mlada nada tekvondoa Andrea Berišaj, koja je nedavno odbranila bronzu s prošlogodišnjeg Evropskog prvenstva.

Borilački sportovi donijeli su mnogo odličja, pogotovo u mlađim kategorijama u kojima i u nacionalnim sportovima i danas leži nada za bolju budućnost. Crna Gora ima i šampiona svijeta u profesionalnom boksu Dejana Zlatičanina. Uskoro će biti 10 godina od njegovog podviga u meču s Mamanijem za pojas prvaka u lakoj kategoriji WBC verzije, najpriznatije u plemenitoj vještini.

Srđan Mrvaljević je bio viceprvak svijeta u džudou 2011. godine, a da je klasa pokazao je na prvim Olimpijskim igrama za Crnu Goru u Pekingu kada je teško povrijeđen stigao do 9. mjesta.

Pred crnogorskim sportom je izazovan period, jer se godinama izbjegava da se napravi rez i odluči koji sportovi i klubovi zaslužuju ulaganja, zbog čega neki tradicionalni centri kaskaju za Evropom i svijetom.

Novca ima, ali se čini da nedostaje pravih trenera, ali i sportskih menadžera, jer je samo u dvije manifestacije sportsko-turističkog karaktera prošle godine potrošeno oko 10 miliona eura, a svi sportski savezi od države dobijaju tek nešto više od sedam miliona.

Vrijeme je da se okrenemo onom što najbolje znamo i što nam je donosilo rezultate. U suprotnom, 2008, 2012. ili 2022, kada su stigle posljednje medalje u najvećim sportovima, ostaće samo lijepe uspomene…

Izvor: RTCG