Rimska putna mreža bila veća i drugačija nego što se mislilo

August, prvi car starog Rima, postavio je 20. godine prije nove ere na Rimskom forumu pozlaćeni spomenik nazvan Milliarium Aureum, odnosno Zlatni miljokaz, kako bi označio simboličnu početnu tačku svih puteva u prostranom carstvu. Ti putevi zaista su predstavljali okosnicu prvog transportnog sistema kontinentalnih razmjera u svijetu.

Istraživači su sada sproveli detaljnu strukturnu analizu putne mreže carstva, koja je obuhvatala oko 300.000 kilometara puteva koji su presijecali Evropu, Bliski istok i sjevernu Afriku.

Studija je pokazala da stara izreka “svi putevi vode u Rim” nije bila sasvim tačna i da je kasnija prijestonica carstva, Konstantinopolj – današnji Istanbul – više odgovarala toj izreci. Iako su Rimljani nastojali da grade prave puteve, težak teren ih je ponekad sprečavao u tome, prenosi agencija Rojters.

Istraživači su takođe utvrdili povezanost između starih rimskih puteva i savremenih autoputeva u mnogim regionima.

Rimljani, vrhunski inženjeri i graditelji, izgradili su puteve koji su se protezali od marokanskih i arapskih pustinja na jugu i istoku, sve do Škotske i Atlantskog okeana na sjeveru i zapadu. Ti putevi bili su povezani sa plovnim rijekama i pomorskim pravcima, stvarajući sveobuhvatnu transportnu mrežu.

Ova infrastruktura omogućila je čvršće povezivanje ogromnog područja: pružila je platformu veličine kontinenta za širenje ljudi, životinja, patogena, robe i ideja – rekao je klasični arheolog Tom Brughmans sa Univerziteta Aarhus u Danskoj, jedan od rukovodilaca studije objavljene u časopisu “Nature Communications”.

Rimske legije marširale su putevima kako bi odgovorile na prijetnje, pritekle u pomoć drugim jedinicama i kolonizovale nove teritorije. Radikalne nove ideje, poput ranog hrišćanstva, širile su se zajedno sa ljudima kopnom i morem. Ali sami putevi najviše su korišćeni za česta putovanja između domaćinstava i polja ili do lokalnih pijaca radi prodaje proizvoda – rekao je Brughmans.

Neki putevi bili su veoma izdržljivi, građeni kombinacijom materijala među kojima su bili drobljeni kamen, krečni cement, šljunak i kamene ploče. Saobraćaj su uglavnom činili pješaci i ljudi koji su jahali životinje, uključujući konje, magarce, mazge i kamile, kao i tovarne životinje i zaprežna kola i kočije.

Udaljenosti puteva od Rima mjerene su od Zlatnog miljokaza. Ali da li je ta drevna metropola zaista bila središte mreže?

Svi putevi vode u Rim? Ne baš – rekao je Brughmans. Rim ima centralni položaj kada je riječ o plovidbi Sredozemljem, ali nije naročito centralan u rimskom putnom sistemu. Utvrdili smo da su prijestonice provincija bile izuzetno dobro pozicionirane na putevima unutar svojih provincija, što je omogućavalo efikasnu pokrajinsku upravu i prikupljanje poreza.

Među tim provincijskim prijestonicama bili su Ankara u Turskoj, London u Britaniji i Korint u Grčkoj.

Sam Rim imao je centralni položaj na putevima duž tirenske obale Italije. Ali kada smo razmotrili sva kretanja unutar čitavog Apeninskog poluostrva, iznenadili smo se kada smo otkrili da najvažniji centralni put zapravo prati suprotnu, jadransku obalu, potpuno zaobilazeći Rim – rekao je Brughmans.

Nova prijestonica

Početkom četvrtog vijeka nove ere car Konstantin premjestio je prijestonicu u Konstantinopolj.

Nova prijestonica bila je strateški smještena na mjestu gdje se susreću Evropa i Azija, a naše istraživanje pokazalo je da je imala izuzetno centralan položaj za kopnena putovanja širom carstva – mnogo više nego Rim – rekao je Brughmans. Nalazi se na Bosforu, a znamo da su u antičko doba trajekti prelazili taj moreuz, efikasno povezujući evropski i azijski drumski saobraćaj.

Rimski inženjeri koristili su alate i tehnike kako bi puteve učinili što pravijim, a Via Appia južno od Rima jedan je od najboljih primjera.

Ali čak su i Rimljani morali da se povinuju prirodi. Utvrdili smo da su rimski putevi uglavnom pravi samo tamo gdje lokalna topografija to omogućava, poput prilično ravnih područja Belgije, sjeverne Francuske ili doline rijeke Po u Italiji. U cjelini gledano, nijesu pomjerali planine samo da bi izgradili put – rekao je Brughmans.

Ti drevni putevi oblikovali su kontakte među stotinama miliona ljudi tokom više od dva milenijuma, s obzirom na to da su mnogi nastavili da se koriste dugo nakon pada Zapadnog rimskog carstva 476. godine i Istočnog rimskog carstva, poznatog i kao Vizantijsko carstvo, 1453. godine.

Trajnost rimske putne mreže može se vidjeti u mnogim regionima, od Britanije do Bliskog istoka – rekao je Adam Pazout, postdoktorski istraživač na Autonomnom univerzitetu u Barseloni i jedan od rukovodilaca studije. Ti putevi su na mnogim mjestima služili kao glavne komunikacione rute tokom čitavog srednjeg vijeka, sve do razvoja željeznice u 19. vijeku i autoputeva u 20. vijeku.

Mnogi savremeni autoputevi prate trase drevnih rimskih puteva.

Odličan primjer je Via Augusta, koja vodi od Kadiza na jugu Španije do Pirineja. Put prolazi ispod trijumfalne kapije poznate kao Arc de Berà, između Tarragone i Barselone, gdje se jasno može vidjeti da prati istu trasu kao savremeni put N-340 – rekao je Brughmans.

Izvor: Vijesti