Prioritet očuvanje UNESCO područja: Ni plastika, ni svjetleće reklame – kako moraju izgledati objekti u NP Lovćen

Uprava za zaštitu kulturnih dobara propisala je konzervatorske uslove za postavljanje naplatne kućice sa rampom i promotivnog natpisa-paviljona na području Nacionalnog parka Lovćen, uz obavezu da se planirani objekti u potpunosti prilagode prirodnim, pejzažnim i kulturno-istorijskim karakteristikama prostora koji je dio Prirodnog i kulturno-istorijskog područja Kotora, upisanog na Listu svjetske baštine UNESCO-a.

Rješenje je donijeto 29. oktobra ove godine, na zahtjev Javnog preduzeća za nacionalne parkove Crne Gore, a odnosi se na lokacije 9.5 i 9.6, predviđene izmjenama i dopunama Programa objekata privremenog karaktera za područje Nacionalnog parka Lovćen za period od 2025. do 2029. godine.

Uprava je posebno naglasila da se planiranjem i postavljanjem objekata ne smiju umanjiti prepoznate vrijednosti prostora, niti narušiti njegov integritet, autentičnost i vizuelni identitet.

Položaj, horizontalne i vertikalne gabarite i oblikovanje predmetnih objekata prilagoditi konfiguraciji terena i neposrednom okruženju, na način kojim se neće ugroziti karakteristične vizure niti ostvariti vizuelno dominantan uticaj u zaštićenom prostoru – navodi se u rješenju.

Prema propisanim uslovima, naplatna kućica treba da bude jednostavna montažna struktura, svedene forme i nenametljivog arhitektonskog izraza, dok rampu treba projektovati kao funkcionalan element minimalnih neophodnih dimenzija, uz primjenu neutralnih tonova i materijala usklađenih sa ambijentom.

Posebni zahtjevi odnose se i na promotivni natpis-paviljon, koji treba projektovati kao jednostavnu slobodnostojeću drvenu konstrukciju, bez naglašenih dekorativnih elemenata i vizuelno dominantnih rješenja.

Grafički sadržaj i natpise oblikovati na način koji obezbjeđuje njihovu čitljivost i informativnu funkciju, uz poštovanje ambijentalnih i kulturno-istorijskih vrijednosti zaštićenog područja – precizirano je u dokumentu.

Uprava je insistirala i na upotrebi prirodnih materijala, prvenstveno drveta, čija tekstura, boja i završna obrada moraju biti usklađene sa karakteristikama prostora. Izričito je isključena primjena plastičnih obloga, visokosjajnih površina, intenzivnih boja i drugih materijala koji bi stvarali neprikladne vizuelne kontraste.

Jedan od uslova je da svi planirani objekti budu reverzibilni, odnosno izvedeni tako da se mogu u potpunosti ukloniti bez trajnih posljedica po prostor.

Isključiti mogućnost izvođenja trajnih temelja, obimnijih zemljanih radova i intervencija kojima bi se trajno izmijenila postojeća konfiguracija terena – navodi se u rješenju, uz obavezu da se predvide tehnička rješenja koja omogućavaju uklanjanje objekata i vraćanje lokacije u prvobitno stanje nakon prestanka njihove funkcije.

Takođe, nije dozvoljeno postavljanje dodatnih reklamnih elemenata, svjetlećih reklama, agresivnih grafičkih sadržaja i drugih vizuelno nametljivih obilježja.

Iz obrazloženja rješenja proizilazi da se predmetna lokacija nalazi u zahvatu Prirodnog i kulturno-istorijskog područja Kotora, koje je na UNESCO listu svjetske baštine upisano 1979. godine.

Postojeća naplatna kućica nalazi se na dijelu katastarske parcele 5143/3 KO Njeguši, dok je važećim Programom predviđeno njeno izmještanje, zajedno sa promotivnim natpisom, na manje djelove susjednih parcela 5143/1, 5140/1 i 5147/1 KO Njeguši, na teritoriji Opštine Cetinje.

Urbanističko-tehničkim uslovima predviđena je naplatna kućica sa rampom površine do 20 kvadratnih metara, kao i promotivni natpis, skulptura i paviljon, kao privremeni montažno-demontažni elementi.

Izdavanjem konzervatorskih uslova postupak nije završen. Projekat izrađen u skladu sa propisanim zahtjevima mora biti dostavljen Upravi za zaštitu kulturnih dobara na prethodnu saglasnost, a njegovu izradu mora obaviti javna ustanova koju je osnovala Vlada ili pravno lice sa odgovarajućom konzervatorskom licencom.

Izvor: CdM